Milyonlarca insanın arsenikli su içtiği ülke :

Doktorlar ve araştırmacılar, 1980’lerde Bangladeş’te benzer semptomları olan hastaları kaydetmeye başladı. Kısa sürede ne gördükleri anlaşıldı; arsenik zehirlenmesinin klasik belirtileri.

Trajik bir ironi olarak, bunun nedeninin, oldukça başarılı bir halk sağlığı programına dayandığı görüldü.

1970’li yıllarda Bangladeş’te çocuklar nehir, göl ve derelerden gelen kirli suları içtikten sonra dizanteri ve kolera gibi hastalıklardan topluca ölüyorlardı. Buna yanıt olarak ülke hükümeti, UNICEF liderliğindeki insani yardım kuruluşlarıyla birlikte yeraltı suyunun daha temiz hale getirilmesi için büyük çaba harcıyor. Sonraki yirmi yılda, milyonlarca tüp kuyusu (yere nispeten sığ yerleştirilen dar borular) oluşturuldu.

Onlarca yıl arsenik kirliliğini araştıran Norwich Üniversitesi’nden kimyager ve emekli profesör Seth Frisby, “Bir nesil içinde, tüm nüfusun su alma davranışını değiştirdiler” diyor.

Çocuk ölümlerinin sayısı önemli ölçüde azaldı. Ancak 1990’lara gelindiğinde projenin çok büyük ve ölümcül bir sorunu çözmede başarısız olduğu ortaya çıktı: Yer altı suyunun büyük bir kısmı, sağlık üzerinde bir dizi olumsuz etkiyle bağlantılı bir kanserojen olan son derece yüksek düzeyde arsenik içeriyordu.

Sağlık uzmanları, on milyonlarca kişinin etkilendiği bu olayı, tarihteki bir nüfusun “en kötü toplu zehirlenmesi” olarak adlandırıyor. Hükümet, UNICEF ve diğer kuruluşlar kirlilikle mücadele etse de toksik etkiler hala yaygın. Yapılan bir araştırma, Bangladeş’te her yıl yaklaşık 43.000 kişinin arseniğe bağlı hastalıklardan öldüğünü ortaya çıkardı.

Günümüzde durum daha da kötüleşebilir. Yeni kanıtlar, su baskını ve deniz seviyesindeki yükseliş de dahil olmak üzere insan kaynaklı iklim krizinin etkisinin yeraltı suyunun kimyasını değiştirdiğini ve arsenik seviyelerini daha da yükselttiğini gösteriyor.

Sorun Bangladeş’in çok ötesine uzanıyor. ABD de dahil olmak üzere diğer ülkelerde giderek artan sayıda araştırma, küresel ısınmanın dünya çapında arsenikle kirlenmiş su sorununu daha da kötüleştirebileceğini öne sürüyor.

“Vücudun her organını etkiliyor”

Arsenik doğal olarak yeryüzündeki kayalarda ve toprakta bulunur. Sadece Bangladeş’te değil aynı zamanda Hindistan, Çin, Tayvan, Vietnam, Arjantin, Şili, Meksika, Avrupa’nın bazı bölgeleri, Avustralya ve ABD gibi ülkelerde de yeraltı suyunda yüksek seviyelerde bulunan inorganik formu oldukça zehirlidir.

Kirlenmiş yüzey suyu insanları çabuk hasta ederken, arsenik gizli bir katildir. Renksiz, tatsız ve kokusuzdur. Test etmeden tespit etmenin bir yolu yoktur ve etkileri yıllar sonra ortaya çıkar.

Arseniğe kronik maruz kalma, el ve ayaklarda keratoz adı verilen sertleşmiş cilt, pigmentli lekelerin ortaya çıkması ve kangrene neden olabilen bir damar hastalığı olan “kara bacak hastalığı” ile ortaya çıkabilir.

Zararlı etkileri cilt, karaciğer, akciğer ve mesane kanserinin yanı sıra kalp hastalığı ve diyabet riskini de artırır. Arsenik düşüklere, çocuklarda gelişimsel gecikmelere ve solunum yolu hastalıklarına neden olur.

Bangladeş’teki Uluslararası İshal Hastalığı Araştırma Merkezi’nden kıdemli bilim insanı Rubhana Rakib, “Vücudun her organını etkiliyor” diyor.

Bazı uzmanlar, Bangladeş’teki zehirlenmelerin boyutunun, Çernobil nükleer kazası gibi diğer ünlü insan yapımı felaketleri çok aştığını öne sürüyor. Ancak, kısmen kanserin nedenlerini keşfetmenin zorluğu nedeniyle, ölümlerin kesin sayısını hesaplamak neredeyse imkansız.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), dünya çapında en az 70 ülkede yaklaşık 140 milyon insanın, önerilen litre başına 10 mikrogram sınırını aşan seviyelerde arsenikle kirlenmiş su içtiğini tahmin ediyor.

Hükümet kurallarının litre başına 50 mikrogram olarak daha az sıkı bir şekilde belirlendiği Bangladeş’te milyonlarca insanın etkilendiğine inanılıyor.

British Geological Survey tarafından 1998’de başlayan ve Bangladeş’in çoğunu kapsayan devasa bir kuyu araştırması, sığ tüp kuyularının %27’sinin ülkede belirtilen minimum seviyeyi aştığını ve yaklaşık 35 milyon insanı etkilediğini ortaya çıkardı. Yaklaşık 57 milyon insan, DSÖ’nün litre başına 10 mikrogram sınırının (nüfusun yaklaşık %45’i) üzerindeki seviyelere maruz kaldı.

Bangladeş’te arsenik yüklü içme suyunun haritasını çıkarmak için zaman harcayan Frisby, bedelin açık olduğunu söylüyor. CNN’e “Kimsenin 30 yaşın üzerinde olmadığı köylere gittim” dedi.

WHO tarafından önerilen ve ABD gibi ülkeler tarafından benimsenen arsenik içeriğine ilişkin daha katı standartların bile yeterli koruma sağlamadığını ekliyor. “Arsenik son derece zehirlidir. Hükümetin belirli bir düzeyde güvenli olduğunu söylemesi insanların ölmeyeceği anlamına gelmiyor.”

Küresel ısınma riskleri artırabilir

İnsanlar gezegeni ısıtan fosil yakıtları yakmaya devam ettikçe riskler de artıyor. Frisby’nin ortak yazarlığını yaptığı yakın tarihli bir araştırmaya göre, iklim değişikliğinin giderek ciddileşen etkileri yeraltı suyunun kimyasını değiştiriyor olabilir.

Bu, iklim krizinin ön saflarında yer alan Bangladeş için daha fazla sorun anlamına geliyor. Alçakta bulunan, yoğun nüfuslu ve uzun bir kıyı şeridine sahip olan ülke, her yıl topraklarının yaklaşık %20’sinin sular altında kalmasıyla, deniz seviyesinin yükselmesinden su baskınlarına kadar çok sayıda tehditle karşı karşıyadır.

Sel, atmosferdeki oksijenin yeraltı suyuna girmesini önleyebilir, bu da arseniğin katı parçacıklardan ve çökeltilerden suya salınmasını artırır.

Deniz seviyesinin yükselmesi başka bir sorun teşkil ediyor ve tuzlu suyun yer altı su kaynaklarına sızmasına neden oluyor. Bu sadece suyun tadını daha tuzlu hale getirmekle kalmaz, aynı zamanda tuzun varlığı da arsenik konsantrasyonlarını artırabilir.

Frisby, bu etkilerin Bangladeş’le sınırlı olmadığını, “Dünyanın her yerinde meydana geldiğini” söylüyor.

En az 43 milyon insanın özel kuyulardan yararlandığı ABD’deki yeraltı sularında da yüksek seviyelerde arsenik bulundu. Kamu içme suyu sistemlerinin aksine, bunlar Çevre Koruma Ajansı tarafından düzenlenmemektedir.

Bilim adamları, özel kuyulardaki arsenik seviyelerinin, daha şiddetli sel ve yükselen deniz seviyeleri ve aynı zamanda kuraklık yoluyla iklim değişikliğinden de etkilenebileceğini buldu.

ABD Jeolojik Araştırma Kurumu’nun 2021’de ülke çapında yaptığı bir araştırma, kuraklık dönemlerinde tehlikeli seviyelerde arseniğe maruz kalan insan sayısının yaklaşık %54 arttığını ortaya çıkardı. Ohio, Michigan, Indiana, California ve Maine en çok etkilenen eyaletlerdir.

Araştırmanın ortak yazarı Melissa Lombard, “Bir bölge ne kadar uzun süre kuraklık içinde kalırsa, yüksek arseniğe sahip olma olasılığı da o kadar artar” dedi.

Kanıtlar, kuraklığın su akış yollarını, oksijen ve pH seviyelerini değiştirebileceğini ve suda çözünebilen arsenik miktarını etkileyebileceğini gösteriyor.

Lombard, CNN’e, iklim değişikliğinin daha sık ve daha şiddetli aşırı hava olayları için gerekli koşulları yaratmasına rağmen, yeraltı suları üzerindeki etkisinin hala tam olarak anlaşılmadığını söyledi.

Uzun bir miras

Bangladeş’te arsenik kirliliği devam ediyor ve daha da kötüleşebilir. Ülkenin Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nden Mohammad Robed Amin, arseniğin hâlâ “büyük bir sorun” olduğunu ve hem mevcut hem de yeni alanlarda maddeyle zehirlenmelerin yeniden canlandığının bildirildiğini söyledi.

Ancak uzmanlar, sorunu çözmeye yönelik odak ve eylemin önemli ölçüde azaldığını söylüyor. “Arsenik ölü bir nesne gibidir. İnsanlar bunun orada olduğunu biliyor ancak sorunu çözmek için yeterli çaba gösterilmiyor” diyor bilim insanları.

Ülkenin içme suyu tedarikinden sorumlu olan Kamu Sağlığı Bakanlığı, CNN’in yorum taleplerine yanıt vermedi.

UNICEF, 1990’ların başında arsenikle kirlenmiş suyun bir risk olarak kabul edilmesinin ardından örgütün “hemen harekete geçtiğini” söylüyor.

Kuyuları test etmek ve kurmak, arıtma tesisleri eklemek ve eğitim programları yürütmek için 30 yılı aşkın bir süredir hükümetle birlikte çalışıyor.

Mühendisler ve bilim insanları, filtre sistemlerinden arsenik gidermeye yönelik elektrokimyasal tekniklere kadar, Bangladeş ve küresel ölçekte soruna çözüm bulmaya çalışıyor. Ancak yerel bilim insanı Muhammed Yunus, bu teknolojiler açısından en azından Bangladeş’te “hiçbir şeyin işe yaramadığını” söylüyor.

Bakteriyel kontaminasyona yatkın oldukları için filtreler bir problemin yerini başka bir problemle değiştirebilir ve daha yüksek teknolojili çözümler ülkenin çok fakir kırsal toplulukları için çok pahalı olabilir.

Yunus, “Çözüm derin tüp kuyular inşa etmektir” diyor. Derin kuyularda arsenik konsantrasyonu daha düşüktür.

Bilim insanı, Bangladeş hükümetinin artık sığ tüp kuyuları açmadığını, ancak çoğunun özel sektöre ait olduğunu, çünkü daha derin sondajların daha pahalı ve zaman alıcı olduğunu belirtiyor.

Chicago’daki Illinois Üniversitesi’nde epidemiyoloji alanında doçent olan Maria Argos, 2000 yılında başlayan ve Bangladeş’teki binlerce kuyuyu test eden bir projenin parçası. Her birinde arsenik seviyelerinin güvenli kabul edilip edilmediğini gösteren bir etiket bulunur.

Argos, CNN’e “İnsanların arseniğe maruz kalma oranında bir azalma olduğunu gördük” dedi. “Fakat döngü devam ediyor çünkü artık yeni kuyular açılıyor.” Ekip yaklaşık 15 yıl sonra ülkeyi tekrar ziyaret ettiğinde, aynı bölgede hizmet veren test edilmemiş 14.000 kuyu vardı.

Argos, iklim değişikliğinin aşırı hava koşullarını körüklemeye devam etmesi nedeniyle “yeraltı suyu kimyasını değiştirme potansiyeline sahip çok sayıda yol” olacağını söylüyor.

Arsenik de uzun bir miras bırakıyor.

Şili’de, bir arıtma tesisi kurulana kadar 12 yıl boyunca 250.000’den fazla kişi arsenikle kirlenmiş suya maruz kaldı. Bilim adamları, 40 yıl sonra bile toplumda akciğer ve mesane kanseri riskinin hala çok yüksek olduğunu tespit ediyor.

Frisby, tüp kuyularının yalnızca 150 yıldan biraz fazla bir süredir var olduğuna ve derin yeraltı suyu içen nüfusun nispeten yeni bir olgu olduğuna dikkat çekiyor. “Hepimiz bu deneyin bir parçasıyız” diyor.

İnsanlar fosil yakıtları yakmaya ve dünyayı ısıtmaya devam ettikçe bu durum, bu deneyin parametrelerini felaketle sonuçlayacak şekilde değiştirebilir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

bonus hunt
betmarlo
egt oyna
pragmatic slot oyunları
barn festival
dog house megaways
betibom
sweet bonanza
tombala oyna
aresbet
wild west gold oyna
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
markaj giriş
sweet bonanza
sugar rush
diyarbet
diyarbet
diyarbet
gates of olympus oyna
big bass bonanza oyna
trwin
diyarbet
diyarbet
casipol
casipol
casipol
betingo
egt oyna
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
aviator oyna
aviator giriş
tombala
betist
bonus hunt
betmarlo
egt oyna
pragmatic slot oyunları
barn festival
dog house megaways
betibom
sweet bonanza
tombala oyna
aresbet
wild west gold oyna
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
markaj giriş
sweet bonanza
sugar rush
diyarbet
diyarbet
diyarbet
gates of olympus oyna
big bass bonanza oyna
trwin
diyarbet
diyarbet
casipol
casipol
casipol
betingo
egt oyna
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
casipol
aviator oyna
aviator giriş
tombala
footer link satın al
tanıtım yazısı satın al
backlink satın al